نحوه استفاده از سیم سیار یکی از مهمترین مباحث ایمنی برق در خانه و محل کار محسوب میشود. طبق آمار سازمان آتشنشانی، بیش از ۳۰ درصد آتشسوزیهای خانگی ناشی از اتصال کوتاه و استفاده نادرست از سیمهای سیار و چندراهیهاست.
در چالش برقاب، تصویری آشنا اما خطرناک از یک سیم سیار پر از دوشاخه منتشر کردیم؛ چندراهی پر از دوشاخه، سیمهای درهم و فشرده، پریزی با عایق پاره و مس بیرون زده. از شما پرسیدیم مشکل اصلی چیست؟ گزینهها شامل «چند راهی بیکیفیت»، «وصل کردن چند وسیله به یک چندراهی»، «سیمهای درهم و فشرده»، «پریز آسیب دیده» و «همه موارد بالا» بودند.
با این وجود، پاسخ درست، همه موارد بالا بود. اما چرا؟ و مهمتر از آن، نحوه استفاده از سیم سیار به روش اصولی چگونه است؟ در ادامه، تک تک مشکلات تصویر را تحلیل میکنیم و راهکارهای عملی برای ایمنی استفاده از سیم سیار در خانه ارائه میدهیم.
نحوه استفاده از سیم سیار یا سه راهی
سیم سیار یا سهراهی برق، وسیلهای ساده اما پرکاربرد است که برای افزایش تعداد پریزهای فعال از یک خروجی دیواری طراحی شده است. برای استفاده از آن، کافی است دوشاخه انتهای سیم سیار را به پریز برق دیوار متصل کنید. سپس میتوانید تا سه دستگاه برقی مختلف (مانند لامپ، شارژر تلفن، تلویزیون یا یخچال کوچک) را همزمان به پریزهای روی سه راهی وصل نمایید.
نکات ایمنی بسیار مهم هنگام استفاده عبارتند از:
- هرگز بیش از حداکثر توان مجاز درج شده روی سه راهی (به طور معمول ۲۰۰۰ تا ۳۵۰۰ وات) بار به آن وصل نکنید.
- استفاده همزمان از وسایل پرمصرف مانند بخاری برقی، اتو و کتری برقی روی یک سه راهی خودداری نمایید.
- در صورت احساس گرما یا مشاهده جرقه، به سرعت آن را از برق بکشید.
- برای استفاده طولانی و ایمن، بهتر است از سه راهیهای دارای کلید محافظ (فیوز یا کلید قطع خودکار) و استاندارد (دارای نشان استاندارد ایران) استفاده نمایید.
چالش برقاب: مشکل تصویر زیر چیست؟
مشکل اول: چندراهی بیکیفیت
تصویر اول نشاندهنده یک چندراهی بیکیفیت و غیراستاندارد است. این محصولات به طور معمول پلاستیک ارزان و نسوز ندارند، رسانای مسی آنها بسیار نازک است و فاقد فیوز یا کلید محافظ هستند. چندراهی بیکیفیت به سادگی داغ، تغییر شکل میدهد و حتی بدون اتصال اضافی، خود به خود خطر آتشسوزی ایجاد میکند. تشخیص چندراهی استاندارد شامل داشتن علامت استاندارد ایران، جنس پلاستیک ضخیم و مقاوم در برابر حرارت و داشتن فیوز داخلی است.
مشکل دوم: وصل کردن چند وسیله پرمصرف به یک چندراهی
در تصویر دوم، یک سیم سیار پنجتایی میبینیم که همزمان چند وسیله پرمصرف به آن متصل شده است. اتو، سشوار، بخاری برقی، چایساز و کتری برقی، همگی جریان بالایی (بین ۱۰ تا ۱۵ آمپر) مصرف میکنند. یک چند راهی معمولی حداکثر برای جریان ۱۰ تا ۱۶ آمپر طراحی شده است. وقتی چند وسیله پرمصرف همزمان به یک چندراهی وصل شوند، مجموع جریان از حد مجاز عبور میکند. درنتیجه ممکن است گرمای شدید، ذوب شدن عایق، اتصال کوتاه و آتشسوزی رخ دهد.
مشکل سوم: سیمهای درهم و فشرده
تصویر سوم، سیمهای درهم و فشرده را نشان میدهد. وقتی کابلها روی هم پیچیده و فشرده شوند، تهویه هوای اطراف آنها از بین میرود. سیمها هنگام عبور جریان به طور طبیعی کمی گرم میشوند. این گرما نیاز به دفع دارد. در حالت درهم و فشرده، گرما در بین کابلها محبوس میشود، دمای عایق بالا رفته و در نهایت عایق ذوب شده و اتصال کوتاه رخ میدهد. علاوه بر این، تشخیص سیم معیوب یا تعویض یک وسیله در میان گره کابلها، بسیار دشوار میشود.
مشکل چهارم: پریز آسیب دیده یا لق
تصویر چهارم، یک پریز آسیب دیده یا لق را نشان میدهد. وقتی پریز لق باشد، دوشاخه به خوبی در آن قرار نمیگیرد و احتمال جرقه مداوم وجود دارد. جرقه، حرارت موضعی ایجاد میکند که میتواند پلاستیک اطراف پریز را ذوب نماید.
همچنین پریز آسیب دیده باعث اتصال ناقص و داغ شدن بیش از حد دو شاخه میشود. اگر پریز خانه شما لق است یا هنگام وارد کردن دوشاخه جرقه میزند، فورا آن را تعویض کنید.
اگر دوست داری، سری «دانستنی برقاب» رو در بله دنبال کن.
راهکارهای ایمن برای استفاده از سیم سیار یا سه راهی
از همین نکات ساده زیر شروع کنید:
1- وسایل پرمصرف را مستقیم به پریز وصل کنید
وسایلی مثل اتو، سشوار، بخاری برقی، چایساز، کتری و جارو برقی را هرگز به چندراهی وصل نکنید. این وسایل را مستقیما به پریز دیواری بزنید. اگر پریز کافی ندارید، از یک چند راهی استاندارد استفاده کنید اما فقط یک وسیله پرمصرف را همزمان به آن متصل نمایید.
2- از چندراهی استاندارد استفاده کنید
هنگام خرید چند راهی، به وجود علامت استاندارد ایران، جنس پلاستیک مرغوب، وجود فیوز داخلی و ضخامت کابل توجه کنید. سیم سیار ارزان و بدون نام و نشان را نخرید.
3- مرتب کردن کابلها
از درهم و فشرده کردن کابلها خودداری کنید. از نگهدارندههای کابل یا بستهای مخصوص استفاده نمایید. سیمهای اضافی را جمع کنید اما آنها را سفت نبندید. اجازه دهید هوا بین کابلها جریان داشته باشد.
پریزهای لق یا آسیبدیده را تعویض کنید
اگر پریز لق است، دو شاخه به راحتی بیرون میآید یا هنگام اتصال جرقه میزند.
هرگز سیم لخت را لمس نکنید
اگر عایق سیمی دور کابل، پاره شده و مس قابل مشاهده است، قبل از هر کاری برق آن مدار را قطع کنید. سپس سیم را با نوار چسب برق عایقبندی کنید یا کل سیم را تعویض نمایید.
نتیجهگیری
نحوه استفاده از سیم سیار یا سه راهی به صورت مستقیم با ایمنی جان و مال شما گره خورده است. تصاویری که در چالش #برقاب مشاهده کردید، ترکیبی از چهار خطر اصلی بود؛ وصل کردن چند وسیله پرمصرف به یک چند راهی، استفاده از چند راهی بیکیفیت، پریز آسیب دیده و سیمهای درهم و فشرده.
پاسخ صحیح «همه موارد بالا» بود. اما مهمتر از پاسخ درست، اجرای نکات ایمنی در خانه است؛ وسایل پرمصرف را مستقیم به پریز بزنید، از سیم سیار استاندارد استفاده کرده، کابلها را مرتب کنید و پریزهای لق را تعویض نمایید.
بیشتر بخوانید : چرا سیم های دکل برق آویزان هستند؟
ایتا
