در راستای تحقق شعار سال جدید صورت گرفته است؛
نصب هایپرپمپ طبقاتی شیرینسازی آب دریا در جزیره هرمز
*لطفاً از استراتژيها، اهداف و سياستهاي مجموعه آبفای هرمزگان برای خوانندگان نشریه «برقاب» بفرمایید.
طرح تدوين سند چشمانداز و استراتژیهای آبفای هرمزگان از گذشته تاكنون در جريان است که خلاصه نتایج این طرح در پنج فاز بیان شده و آبفا بر آن است با تمام توان فنی و مهندسی خود، امکان دسترسی آحاد جامعه در حد استانداردهای ملی و بینالمللی به آب شرب کافی و سالم و امکانات جمعآوری، انتقال و تصفیه بهداشتی فاضلاب را فراهم سازد.
این اهداف و استراتژیها شامل موارد زیر است؛
-ارتقا و بهبود شاخصهای کمی و کیفی آب و فاضلاب برای برخورداری تمامی شهروندان استان هرمزگان از خدمات آب شرب و خدمات دفع بهداشتی فاضلاب.
-تنوعبخشی منابع مالی با تاکید بر منابع غیردولتی و جذب سرمایههای داخلی و خارجی.
-ارتقا و توسعه نظام جذب، توانمندسازی و نگهداشت منابع انسانی متناسب با نیازهای شرکت.
-توسعه استفاده از فناوریها و روشهای نوین در بخش آب و فاضلاب و ارائه خدمات به ذینفعان.
-متناسبسازی ساختار حاکمیتی و تصدیگری شرکت به منظور تقویت برنامهریزی و نظارت، مدیریت هزینهها و ارتقای کیفیت ارائه خدمات با رویکرد ظرفیتسازی و حمایت از بنگاههای تخصصی و خدماتی بخش آب و فاضلاب.
یکی از اقدامات مهم در تنوعبخشی به منابع آبی و بهرهگیری از سرمایهگذاری بخش خصوصی، استفاده از ظرفیت آبشیرینکنهاست.
در حال حاضر ۴۱ سایت نمکزدایی با ظرفیت 228 هزار و 500 مترمکعب در شبانهروز در سراسر هرمزگان نیاز آبی بخشی از مناطق استان را تامین میکنند که آبفا در تلاش است برای رفع کمبودها ۱۱ سایت دیگر را نیز به ظرفیت ۳۴ هزار مترمکعب در شبانهروز به ظرفیت تولید آب هرمزگان اضافه کند.
در حال حاضر 47درصد کل ظرفیت آبشیرینکنهای کشور در هرمزگان تولید میشود که با اضافه شدن ظرفیتهای جدید، سهم هرمزگان از آب تولیدی آبشیرینکنها طی دو سال آینده به 61درصد کل کشور میرسد.
*چه اقدامات و برنامههايي در راستاي تحقق شعار سال 1401 (سال توليد، دانشبنيان و اشتغالآفرين) در دست اجرا داريد؟
مجموعه آبفا در این رابطه با توجه به اهمیت تحقق شعار سال و فرمایش مقام معظم رهبری، در جزیره هرمز اقدام به نصب هایپر پمپ طبقاتی شیرینسازی آب دریا توسط یکی از شرکتهای دانشبنیان کشور (شرکت مهندسی ماشینهای دوار خاور طوس) نموده که به روش اسمز معکوس است.
این محصول یکی از پیچیدهترین پمپها از نظر فناوری و تجهیزات پیشرفته محسوب میشود و از نظر کیفیت و راندمان، قابلیت رقابت با محصولات اروپایی را دارد و میتواند سالانه موجب صرفهجویی ارزی بیش از ۵ میلیون دلار شود.
*با توجه به وضعيت بارندگيها در سال گذشته و سال 1401، حجم آب توليدي استان و شهر بندرعباس چه ميزان بوده و از چه منابع آبي تامين ميشود؟
حجم آب توليدي كل استان در سال گذشته، 209 ميليون و 583 هزار و 838 مترمكعب در سال (معادل 6 هزار و 646 ليتر بر ثانيه) بوده كه از طریق چاهها، آبشيرينكنها و منابع آبي سطحي شامل خط محرم، سدهاي ميناب، شميل و جگين و درصد تامين ميشد. در سهماهه اول سال جاري نيز حجم آب توليدي استان حدود 38 ميليون مترمكعب بوده كه از اين ميزان، چاه ها با بيش از 40 درصد، بيشترين سهم منابع آبي استان را داشته و شاهد افزايش سهم منابع آبي از ظرفيت آبشيرينكنها به 31.84 درصد بودهایم.
همچنين ميزان آب توليدي شهر بندرعباس 72 ميليون و 24 هزار و 888 مترمكعب در سال بوده كه از اين ميزان بيش از 42 درصد آن از طريق آبشيرينكنها و بيش از 57 درصد نيز از منابع آبي سطحي تامين ميشد. در سهماهه ابتداي سال جاري نيز حجم آب توليدي 13 ميليون و 513 هزار و 670 مترمكعب بوده كه بيش از 47درصد آن از طريق شيرينسازي آب دريا تامين ميشود.
*يکي از موارد مطرح در شرکتهاي ارائهدهنده خدمات عمومي در سطح کشور، موضوع مديريت بحران و پدافند غيرعامل است. در اين خصوص چه اقداماتي انجام شده است؟
پدافند غيرعامل عملياتي است که قابليت دفاعي تاسيسات زيربنايي شريانهاي حياتي را در مقابل تهديدات داخلي و خارجي بالا ميبرد و از آنجا كه تاسيسات آب شرب شهرها جزو اولويتها و مهمترين ابنيهها و زيرساختها محسوب ميشود، رعايت موضوع پدافند غيرعامل در آن بسيار مهم و حياتي است. همچنين با توجه به اهميت موضوع کمبود آب که خود يک پدافند غيرعامل است، پيگيري جدي در خصوص پيشبيني و تخصيص اعتبارات براي انجام مطالعات و اجراي پروژههاي پدافند غيرعامل يک ضرورت است.
در همين رابطه و با توجه به جايگاه و اهميت تأسيسات آب در موضوع پدافند غيرعامل، شركت آب و فاضلاب هرمزگان نيز 35 پروژه در مجموع با اعتبار مصوب 349.4 ميليارد ريال (232.7 ميليارد ريال از منابع داخلي و سرمايهاي و 116.7 ميليارد از منابع عمراني) را براي اجراي پدافند غيرعامل در تأسيسات آب و فاضلاب در دست اجرا و مطالعه دارد كه اين ميزان اعتبار، معادل 12درصد بودجه شركت است.
همچنين در اين حوزه اقدامات شاخصي صورت گرفته است؛ از جمله:
-برگزاري کارگاهها و دورههاي آموزشي با موضوعات مرتبط با حوزه بحران و پدافند غيرعامل جهت پرسنل و مديران؛
-برگزاري مانورهاي آمادگي و تمريني عملياتي و دورميزي؛
-مطالعات تأمين آب اضطراري؛
-تشکيل و تجهيز تيمهاي واکنش سريع؛
-پايش و نمونهبرداري کيفي آب؛
-ارتقاي توان تشخيص آلايندههاي خاص از طريق تجهيز آزمايشگاه به تجهيزات پيشرفته؛
-نصب ديزل ژنراتور در مراکز و تأسيسات حائز اهميت؛
-تأمين تانکر آبرساني سيار براي شرايط اضطراري؛
-استفاده از آبشيرينکنها به عنوان منابع آبي پايدار در کنار ساير منابع در راستاي تحقق اهداف پدافند غيرعامل؛
-مطالعه و جايگزيني سامانههاي کلرزن گازي با سامانههاي نوين و ايمن گندزدايي؛
-انجام مطالعات امنيت اطلاعات و ارتقاي امنيت شبکه داخلي شرکت؛
-استفاده از سيستم پشتيبان و بکاپگيري جهت امنيت اطلاعات.
*چه تعداد طرح و پروژه نيمهتمام در بخش آب و فاضلاب داريد؟ چه ميزان اعتبار جهت تکميل آنها مورد نياز است و براي اتمام اين طرحها چه برنامهريزيهايي صورت گرفته است؟
در بخش آب شهري، تعداد 94 پروژه نيمهتمام داريم که بالغ بر 12 هزار ميليارد ريال در اين بخش هزينه شده و براي تکميل اين پروژهها حدود 45 هزار و 978 ميليارد ريال اعتبار نياز داريم. در بخش آب روستايي نيز تعداد 252 پروژه نيمهتمام داريم که 10 هزار و 880 ميليارد ريال در اين بخش هزينه شده و اعتباري بالغ بر 20 هزار ميليارد ريال براي تکميل اين پروژهها مورد نياز است.
در بخش فاضلاب نیز 6 پروژه در دست اجرا داريم که اعتباري برابر 5 هزار و 271 ميليارد ريال در اين بخش هزينه شده و اعتبار مورد نياز براي اتمام اين پروژهها برابر 23 هزار و 577 ميليارد ريال است.
آبفا در بخش آب با احداث 73 هزار و 590 مترمکعب مخازن ذخیره آب ،۵۶ باب ایستگاه پمپاژ ، یکهزار و 248 کیلومتر خطوط انتقال آب، 2 هزار و 742 کیلومتر شبکه توزیع، برنامه و طرح آبرسانی به ۲۳ مجتمع روستایی به ظرفیت 775 لیتر بر ثانیه در قالب آبرسانی به 567 روستا با جمعیتی بالغ بر ۳۹۵ هزار نفر را در حال اجرا دارد
همچنین با احداث 2 هزار و 575 مترمکعب مخزن، 6 باب ایستگاه پمپاژ، ۵۵ کیلومتر خط انتقال آب و 143 کیلومتر شبکه توزیع آب، برنامهآبرسانی به تک روستایی به ظرفیت ۷۷لیتر در ثانیه برای تامین آب شرب جمعیتی بالغ بر ۱۴هزار نفر را در دست انجام دارد. اجرای پروژههایی نظیر حفر، تجهیز،کفشکنی چاهها و بهسازی چشمههای آب در سطح روستاهای استان و آبرسانی سیار نیز از دیگر برنامهها و اقدامات آبفا در بخش آبرسانی روستایی است.
در بخش فاضلاب نیز پروژههای احداث سامانههای جمعآوری و تصفیه فاضلاب در 4 شهر و 2 روستا را در دست اجرا دارد که این پروژهها شامل احداث تصفیهخانه فاضلاب به ظرفیت 143 هزار و 11 مترمکعب در شبانهروز، احداث 432 کیلومتر شبکه فرعی و 140 کیلومتر شبکه اصلی و 7 کیلومتر خطوط انتقال فاضلاب، احداث 7 باب ایستگاه پمپاژ و بازسازی 5 باب ایستگاه پمپاژ فاضلاب است و برای تکمیل این پروژهها 23 هزار و 577 میلیارد ریال اعتبار نیاز است.
*حجم سرمايهگذاري بخش خصوصي در صنعت آب و فاضلاب استان هرمزگان چه ميزان بوده (تعداد پروژهها و حجم سرمايهگذاري) و برنامههاي آبفا براي استفاده از ظرفيت بخش خصوصي در سال 1401 شامل چه پروژهايي است؟
در حال حاضر تعداد 42 سايت نمکزدايي با ظرفيت اسمي 229 هزار و 500 مترمکعب در شبانهروز با حجم سرمايهگذاري 36720 ميليارد ريال از طريق سرمايهگذاري بخش خصوصي در حال بهرهبرداري است. همچنين تعداد 3 تصفيهخانه فاضلاب به ظرفيت مجموع 1735 مترمکعب در شبانهروز در قالب BOT با حجم سرمايهگذاري 61 هزار و 905 ميليارد ريال و يک تصفيهخانه در قالب قرارداد بيع متقابل با حجم سرمايهگذاري 29 هزار و 505 ميليارد ريال در حال بهرهبرداري هستند.
همچنين تعداد 11 پروژه ساخت آب شيرينکن با ظرفيت کل 34 هزار و 900 مترمکعب و حجم سرمايهگذاري 6 هزار و 706 ميليارد ريال در حال حاضر فعال است و پيشبيني ميشود طي سال جاري و سال 1402 به بهرهبرداري برسد.
در سال 1401 اخذ مجوزهاي لازم و برگزاري تشريفات مناقصه تعداد 4 سايت آبشيرينکن (ابوموسي، هرمز، بندرلنگه و پارسيان) به ظرفيت کل 21 هزار و 625 مترمکعب در شبانهروز و پيگيري افزايش ظرفيت توليد سايتهاي کوخرد، لمزان و درگهان در حال انجام است. همچنين مطالعات نيازسنجي 3 سايت نمکزدایي شامل مجتمعهاي کاشي، کرتي، کولغان، نوبست و انجيره در حال انجام است و در صورت تاييد توسط شرکت مهندسي آب و فاضلاب کشور و اخذ مجوزهاي لازم، در دستورکار برگزاري تشريفات مناقصه قرار خواهد گرفت. ضمن اينکه اين شرکت در حال پيگيري اخذ مجوز برای افزايش ظرفيت استفاده از آبشيرينکن توسعه آب آسيا جهت تامين آب شرب مورد نياز شهرها و روستاهاي در محدوده مسير خط انتقال است.
استفاده از ظرفيت ماده ۲۷ قانون الحاق بخشي از مقررات مالي دولت جهت واگذاري بازسازي و راهبري و بهرهبرداري خطوط انتقال آب و همچنين پيگيري واگذاري محوطه، امکانات و زمينهاي سايتهاي بلااستفاده و خارج از مدار با استفاده از ظرفيت تبصره ۱۸ قانون بودجه سنواتي، از ديگر مواردي است که اين شرکت در حال پيگيري جهت جذب سرمايهگذار بخش خصوصي است.
*آبفا تاکنون چه اقداماتي براي آبرساني به شهرها و روستاهای تنشدار انجام داده يا در دست اقدام دارد؟
شرکت آب و فاضلاب هرمزگان در این بخش با هدف تامین آب پایدار در روستاها و شهرهای تنشدار آبی اقداماتی انجام داده و تعدادی نیز در دست اجرا دارد. در بخش شهری این اقدامات شامل آبرسانی به شهرهای میناب، رویدر، بستک، جناح، چارک، پارسیان، کوشکنار، دشتی و ۵۴ روستا با جمعیت بالغ بر ۲۳۹هزار نفر، ۷۴۱لیتر برثانیه است. همچنین در شرق استان، آبرسانی به شهرستان بشاگرد شامل شهر سردشت و گوهران و ۱۴۷روستا با جمعیت بالغ بر ۵۴ هزارنفر به میزان ۱۸۰لیتر در ثانیه را در حال اجرا دارد .
همچنین اصلاح و بازسازی و توسعه شبکههای آبرسانی شهری و روستایی در سطح استان به طور متوسط سالیانه ۱۵۰کیلومتر، تکمیل تصفیهخانه آب بشاگرد به ظرفیت ۱۸۰لیتر در ثانیه، بازسازی تصفیهخانه آب بندرعباس به ظرفیت ۳۰۰ هزار مترمکعب در شبانهروز، بازسازی مخازن ذخیره آب بندرعباس به ظرفیت 60 هزار مترمکعب، آبرسانی به نواحی صنعتی و روستاهای شمال بندرعباس به ظرفیت ۵۴۱لیتر در ثانیه با جمعیت بالغ بر ۱۱۰هزار نفر، احداث سامانههای مخازن ذخیره، خطوط انتقال آب، ایستگاههای پمپاژ در ۱۳شهرستان در سطح استان از دیگر پروژههای بخش آب بوده که در دست اجراست.
*در بخش مديريت مصرف آب چه اقداماتي در زيرمجموعه مصرفکنندگان ميتواند تاثيرگذار باشد؟
استفاده از ظرفيتهاي فرهنگي، اجتماعي و آموزشي ميتواند در هدايت مردم به مصرف بهينه آب و حفاظت از منابع آبي نقش موثري ايفا كند. گرچه طي سالهاي اخير با تغيير رويكردها و سياستها از مباحث صرفاً فني و سازهاي به غيرسازهاي و اجتماعي، كم و بيش ضرورت استفاده از ظرفيتهاي مذكور پررنگتر شده و جامعه در درك اين تغيير مجاب شده است؛ اما رسيدن به الگوي رفتار مصرفي مناسب، نيازمند صرف زمان بيشتري است.
همچنين استفاده از ظرفيتهاي فرهنگي – اجتماعي نظير آموزش و پرورش و صدا و سيما نقشي اساسي در ايجاد و گسترش فرهنگ استفاده بهينه از منابع آب دارد که در اين رابطه آبفای هرمزگان در قالب قرارداد و تفاهمنامه (شامل برنامههاي فرهنگي-آموزشي) با ظرفيتهاي مذکور نسبت به بهينهسازي مصرف و نهادينه ساختن فرهنگ صرفهجويي اقدام نموده است .
از سوي ديگر به نظر ميرسد استراتژي قيمتگذاري (اصلاح تعرفهها)، راه اصلي كنترل افزايش مصرف است و در كل برنامههاي اقتصادي صرفه جويي در مصرف منابع نقش بارز و پراهميتي ايفا ميكند. در اين رابطه با افزايش فاصله تعرفه تصاعدي قيمت آب، توان اقتصادي مردم نيز تا حد ممکن مد نظر قرار ميگيرد .
البته در بحث حفظ و نگهداري منابع آبي موجود، يادگيري و آشنايي علمي و عملي با بهينهسازي مصرف منابع در مفهوم، تكنيك و كاربرد (در قرن حاضر) از ضروريات است؛ چراكه مشاهده ميشود با افزايش روزافزون تقاضا براي مصارف منابع آبي، اتلاف و هدررفت اين منابع ارزشمند به علت عدم آگاهي رخ ميدهد. در نتيجه تدوين استراتژي و سياستهاي آموزشي –انگيزشي در همه بخشهاي مسكوني، عمومي، تجاري و صنايع در راستاي يادگيري ترويج فرهنگ بهينهسازي مصرف منابع اجتنابناپذير است. به طوري که تحقق کاهش تقاضاي کل به عنوان يک راه حل، مستلزم اصلاح رفتار مصرفي در نتيجه شناخت رفتار مصرفکننده آب و عوامل موثر بر آن است که کاهش فشار بر عرضه آب را سبب ميشود.
*در بخش بهبود بهرهوري و توسعه پايدار چه اقداماتي در راستاي کاهش سرانه مصرف آب انجام شده است؟
مطالعه مسائل اجتماعي مرتبط با اجراي پروژههاي آبفا در سطح استان يکي از رويکردهاي مهم بخش مديريت مصرف و توسعه پايدار است. همچنین با توجه به ضرورت ارتقای فرهنگ مديريت مصرف آب و افزايش سطح آگاهي مردم پيرامون منابع آبي، از طريق گفتگوهاي اجتماعي و فرهنگي با نهادهاي مدني، انجمنهاي علمي و رسانهها ميتوان مصرف آب را توسط بهرهبرداران مديريت کرد. بنابراين در کنار اقدامات آموزشي- فرهنگي واحد روابط عمومي، دفتر بهبود بهرهوري و توسعه پايدار نيز اقداماتي را انجام داده است.
اقدامات اين واحد شامل:
– نصب 260 عدد تجهيزات و شيرآلات کاهنده مصرف به ارزش 5 ميليارد ريال در بيمارستانها، مدارس و مساجد شهرستانهاي پارسيان، بستک و بندرعباس و کاهش 10 تا 18درصدي مصرف در اين بخشها.
– طبقهبندي پسماندهاي شرکت آب و فاضلاب و بررسي وضعيت موجود و برنامهريزي براي بهبود شرايط.
– مکاتبه با سازمان صدا و سيما، منظر و فضاي سبز شهرداري جهت همکاري به منظور بازچرخاني آبهاي خاکستري و پساب فاضلاب به منظور آبياري فضاي سبز و به تبع کاهش مصارف فضاي سبز از آب تصفيهشده شهري.
– تحليل سرانه مصارف آب شهري و روستاها و برنامهريزي براي اولويتبندي اجراي برنامههاي مديريت مصرف در آنها.
ایتا
