راهاندازی سامانه پایش زیستی در اهواز، چه تاثیر بر آب شرب منطقه دارد؟ در شهر اهواز، با توجه به نقش حائز اهمیت آب در زندگی روزمره و بهداشت عمومی، پایش دقیق و مستمر کیفیت آب شبکه توزیع، از دغدغههای اصلی حوزه آب و فاضلاب است. مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب اهواز، آقای حسین عبیداوی، امروز به روزرسانی مهمی را اعلام کرد: راهاندازی سامانه پایش زیستی در مرکز پایش و نظارت بر کیفیت آب. این اقدام، گامی نوین در استفاده از ابزارهای زیست محیطی برای تشخیص زودهنگام آلودگیهای شیمیایی و بیولوژیک است.
راهاندازی سامانه پایش زیستی در اهواز
پایش کیفیت آب به طور سنتی بر اساس مقادیر شیمیایی، فیزیکی و میکروبی انجام میشود. اما این روشها گاهی نیاز به مدت زمان و تجهیزات خاصی دارند که پاسخ سریع به تغییرات به دست نیاورد. در مقابل، پایش زیستی با استفاده از موجودات زنده، پاسخهای بلافاصله و دقیقتری به تغییرات محیطی ارائه میدهد. این روش نه تنها در تشخیص آلودگیهای معین، بلکه در ارزیابی تاثیر کل سیستمهای تصفیه و توزیع، بر بایوگرافیک آب، کمک شایانی میکند.
بیشتر بخوانید: اولویت آبفای اهواز، تکمیل پروژههای نیمهتمام است
سامانه جدید پایش زیستی در مرکز پایش اهواز
مرکز پایش و نظارت بر کیفیت آب و فاضلاب اهواز، بر اساس دستور اجرایی وزارتخانه مهندسی آب و فاضلاب، اولین مرحله از پیادهسازی سامانه پایش زیستی را آغاز کرده است. این سامانه با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته، حسپذیری زیست محیطی را به صورت مستقیم در شبکههای توزیع آب و فاضلاب بررسی میکند.
این راهکار، ترکیبی از آزمایشهای کنترل الکتریکی، دمایی و pH را در کنار بررسی وضعیت زیستی ماهی زبرا ارائه میدهد؛ و با هدف تضمین پایداری و سلامت این موجودات قبل از استفاده در پایش عملی، طراحی شده است.
ماهیا زبرا؛ شاخص حساس برای تشخیص آلودگی
ماهی زبرا به دلیل حساسیت بیسابقه خود به مقادیر کم عیار آلایندهها، انتخاب مناسبی برای پایش آب است. در محیطهای مختلف، این ماهی میتواند تغییرات جزئی در ترکیب آب را در بازه کوتاه زمانی تشخیص دهد. استفاده از این گونه، امکان مشاهده واکنشهای فیزیولوژیک، تغییرات در رفتار و رشد و در نهایت تعیین سطوح آلودگی را فراهم میکند؛ بدون اینکه نیاز به ابزارهای شیمیایی پیچیده باشد.
تاثیر ترکیبهای مختلف آب منابع بر حساسیت ماهی زبرا
آب و فاضلاب اهواز از سه رودخانه دز، کرخه و کارون تامین میشود و در دو محدوده بالادست و پایین دست، چهار نوع کیفیت متفاوت وارد شبکه توزیع میگردد. ترکیبهای مختلف شامل املاح محلول کل، سختی، EC و pH است که بر پاسخ زیستی ماهی زبرا تاثیرگذارند.
تحقیقات اولیه پیرامون راهاندازی سامانه پایش زیستی در اهواز، به منظور بررسی وابستگی این ماهیها به مقادیر EC در دما و pH ثابت، در حال انجام است که با هدف تعیین مقادیر امن برای استفاده عملی در سامانه پایش زیستی، انجام میشود.
گامهای بعدی و برنامه اجرایی برای استفاده عملیاتی
در مرحله نخست، تستهای آزمایشگاهی به صورت دقیق وضعیت زیستی ماهی زبرا در شرایط مختلف آب منابع بررسی میشود. اطمینان حاصل شد که این موجودات در شرایط محیطی اهواز پایدار باقی بمانند، امکان استفاده علمی و عملیاتی از آن را فراهم میآورد.
در آینده نزدیک، با جمعآوری دادههای زیستی و مقایسه آنها با معیارهای کیفی، سامانه پایش زیستی به صورت کامل در شبکه توزیع آب و فاضلاب اهواز پیادهسازی خواهد شد و نظارت مداوم بر کیفیت آب آشامیدنی را بهبود میبخشد.
5 نکته کلیدی درباره سامانه پایش زیستی اهواز
- سامانه پایش زیستی با بهرهگیری از ماهی زبرا، پاسخ سریعتر به تغییرات کیفیت آب را فراهم میکند.
- ماهی زبرا به عنوان حسگر حساس، امکان تشخیص آلودگیهای شیمیایی و بیولوژیکی را در زمان کوتاهزمانی میدهد.
- ترکیبهای مختلف آب منابع (دز، کرخه و کارون) بر حساسیت این ماهیها تاثیرگذار است.
- برنامه آزمایشی به طور دقیق واکنش زیستی ماهی زبرا به EC، دما و pH را بررسی میکند.
- استفاده از این سامانه در بهبود سیستم کنترل کیفی آب، به کاهش هزینهها و بهبود سلامت عمومی کمک میکند.
نتیجهگیری
راهاندازی سامانه پایش زیستی در اهواز، نه تنها به عنوان گامی پیشرفته در کنترل کیفیت آب است بلکه نمادی از بهرهگیری از ابزارهای زیست محیطی در شهرهای بزرگ، به همراه تضمین سلامتی جمعیت، مطرح میشود.
سوالات متداول
پایش زیستی چیست و چرا اهمیت دارد؟
پایش زیستی، استفاده از موجودات زنده (مانند ماهی زبرا) برای ارزیابی کیفیت آب و شناسایی تغییرات آلودگی است؛ چرا که این موجودات به سرعت به تغییرات شیمیایی پاسخ میدهند.
چگونه ماهی زبرا در پایش آب استفاده میشود؟
ماهی زبرا در ظروف آزمایشگاهی قرار گرفته و در طول زمان به آب نمونهای که از منابع مختلف اهواز میآید، مستعرض میشود؛ سپس واکنشهای فیزیولوژیک آن بررسی میگردد.
مزایای استفاده از سامانه پایش زیستی نسبت به روشهای سنتی چیست؟
سرعت پاسخ، هزینه کمتر، امکان شناسایی ترکیبات پیچیده و اثرات ترکیبی آلودگیها و بهکارگیری ابزارهای زیست محیطی در کنار روشهای شیمیایی.
کدام نوع آلودگی توسط ماهی زبرا قابل تشخیص است؟
آلودگیهای شیمیایی (مثل اسیدها، معادلهای الکتریکی و تودههای جامد)، مواد آلی و ترکیبات میکروبیایی که تاثیر مستقیم بر سلامت ماهی دارند.
در چه فواصل زمانی باید بررسیهای زیستی انجام شود؟
به صورت دورهای (هر ۲ هفته یا ماهیانه) در شرایط ثابت دما، pH و EC، برای اطمینان از پایداری سیستم پایش و جلوگیری از خطاهای تشخیص.
ایتا
