در کنفراس حفاظت و اتوماسیون در سیستم های قدرت؛

20 سال پایداری شبکه برق ایران، نتیجه عملکرد صحیح حفاظت های سیستمی است

مصطفی رجبی مشهدی: شاخص وضعیت عملکرد صحیح سیستم حفاظت از سال 1385 تا به امروز روند صعودی بسیار خوبی داشته و تقریبا از حدود 59 درصد به نزدیک 90 درصد رسیده که آن 10درصد باقی مانده نیز اجتناب ناپذیر اما قابل بهبود است.

به گزارش روابط عمومی: مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران در مراسم آغاز به کار هفدهمین کنفرانس “حفاظت و اتوماسیون در سیستم های قدرت” که به مدت دو روز در دانشکده برق دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد ضمن تشکر از تیم برگزارکننده کنفرانس و ادای احترام به حضور اساتید رشته برق به ویژه اساتید حوزه حفاظت، برگزاری چنین کنفرانس هایی را اقدامی مبارک و تاثیرگذار دانست و گفت: یکی از مواردی که می تواند ثبت و ضبط دانش و انتقال تجارب را به دنبال داشته باشد، برگزاری چنین کنفرانس های تخصصی است لذا این اقدام بسیار مبارک است و امیدواریم ابتکارات این کنفرانس از جمله مقالات صنعتی – علمی ادامه یابد.

رجبی مشهدی در ابتدای سخنرانی خود با اشاره به ویژگی های شبکه سراسری برق ایران اظهار داشت: ظرفیت تولید شبکه سراسری برق کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی افزایش بیش از  10 برابری پیدا کرده و به 90 هزار مگاوات رسیده  به طوری که می توان گفت رتبه 16 جهان به لحاظ ظرفیت تولید نیروگاهی  به کشور ما تعلق دارد و با افتخار در رده  شبکه های بزرگ دنیا شناخته می شویم. ویژگی دیگر شبکه برق کشورمان رشد مصرف برق حدود 5/4 درصدی است که طی 10 سال اخیر رشد زیادی محسوب می شود که در مقایسه با رشد مصرف کشورهای توسعه یافته که در حدود 1 درصد یا حتی کمتر از 1 درصد هستند رشد قابل توجهی شده و نیازمند بهینه سازی مصرف است.

ایشان افزود: این میزان رشد در مصرف و همچنین وسعت و پراکندگی مراکز جمعیتی کشور عزیزمان ایران، نیازمند توسعه شبکه در ابعاد گسترده است. لذا ما در حوزه شبکه انتقال 400 و 230 کیلوولت تقریبا سالانه حدود 2000 کیلومتر خط انتقال جدید احداث می کنیم و حدود 8000 مگاولت آمپر هم ظرفیت ترانسفورماتورهای جدیدی هست که در این سطح ولتاژ ساخته و در مدار قرار می گیرند. این ویژگی رشد مصرفی که در کشورمان وجود دارد موجب شده که ما به ویژه در دوره اوج بار تابستان، در نزدیک مرزهای پایداری، از شبکه بهره برداری کنیم و اینجاست که حفاظت های سیستمی بسیار تاثیرگذار هستند تا بشود از حداکثر ظرفیت تجهیزات شبکه استفاده کرد. اگر صنعت برق به لحاظ منابع مالی در مضیقه نباشد مانند دیگر کشورهای دنیا، شبکه های برق را توسعه می دهد ولی ما توانستیم با مطالعات گسترده و تلاش بخش مهندسی همکاران در شرکت مدیریت شبکه برق ایران در نزدیک مرزهای پایداری شبکه سراسری برق را بهره برداری کنیم.

مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران تصریح کرد: یکی از افتخارات صنعت برق کشورمان این است که بعد از خاموشی سراسری سال 1382 که آخرین فروپاشی گسترده را داشتیم تاکنون که حدود 20 سال می گذرد، شبکه سراسری پایدار باقی بماند. این در حالی است که طی این مدت  اغلب کشورهای منطقه و حتی کشورهای توسعه یافته دچار خاموشی گسترده شده اند.

وی افزود: به دلیل سخت و زمان بر بودن بازیابی شبکه، حفظ پایداری شبکه و نرسیدن به نقطه فروپاشی مسئله بسیار مهمی است و یکی از عوامل موثردر عدم وقوع فروپاشی 20 ساله شبکه برق کشور موضوع عملکرد صحیح سیستم های حفاظت و اتوماسیون شبکه است.

سخنگوی صنعت برق ضمن تشریح انواع سیستم های حفاظتی و نحوه حفاظت تجهیزات اصلی در شبکه انتقال به بیان مهم ترین اقدامات انجام شده به منظور بهبود عملکرد صحیح سیستم های حفاظت پرداخت و گفت:  از سال 1384 تا کنون بیش از 1500 مورد گزارش تنظیمات  انواع رله های حفاظتی به شرکت های برق منطقه ای ابلاغ شده که در واقع یکی از کارهایی است که توسط شرکت مدیریت شبکه برق ایران انجام می شود تا براساس آن تنظیمات انجام شود. همچنین تاکنون حدود 240 مورد گزارش تنظیمات برای واحدهای نیروگاهی مختلف ابلاغ شده است. مورد بعدی تدوین نظام نامه سیستم رله و حفاظت است که ویرایش پنجم آن نیز انجام شده و به مرور در این سال ها اصلاحاتی در آن انجام شده است.

رجبی مشهدی اهداف تدوین نظامنامه سیستم رله و حفاظت را چنین برشمردارتقا عملکرد سیستم حفاظتی شبکه انتقال برق که در آن تعیین حداقل حفاظتهای مورد نیاز برای هریک از تجهیزات شبکه انتقال، یکسانسازی روش تنظیم رلههای حفاظتی مختلف، تعیین الزامات سیستم حفاظت شبکه انتقال و یکسانسازی تجهیزات کمکی مورد استفاده در سیستم حفاظت که مورد تاکید قرار گرفته اند.

ایشان به وقوع حوادث شبکه از نظر گسترش حادثه و خاموشی در شش ماه اول سال جاری اشاره کرد و افزود: بیش از 77 درصد از حوادث شبکه خوشبختانه بدون گسترش حادثه و بدون خاموشی بوده اند.

در ادامه ایشان به حوادث گسترش یافته همراه با خاموشی اشاره کرد و گفت: در 6 ماه اول سال 8 درصد بوده و دلیل وقوع آن ساختار نامناسب برخی از نقاط شبکه و پیری برخی تجهیزات و پست ها و همچنین ساختار آنهاست که برای کاهش این تعداد از حوادث صنعت برق نیاز به سرمایه گذاری دارد.

مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه شاخص بسیار مهمی که با آن وضعیت حفاظتی کشور در شبکه سراسری رصد می شود را شاخص وضعیت عملکرد صحیح سیستم حفاظت عنوان کرد و بیان داشت: از 1385 تا به امروز شاخص وضعیت عملکرد صحیح سیستم حفاظت یک روند صعودی بسیار خوبی داشته و تقریبا از حدود 59 درصد به نزدیک 90 درصد رسیده و آن 10درصد باقی مانده اجتناب ناپذیر اما قابل بهبود است.

رجبی مشهدی گزارش داد: از نظر آمار حوادث رخ  داده در شبکه کشور در 6 ماه ابتدایی سال 1401باید گفت، تعداد 504 مورد حادثه داشته ایم و میانگین حوادث سالانه شبکه انتقال نیز حدود 1200 مورد است که به تجهیزات اصلی (خط، باسبار، راکتور، ترانس و خازن) برمی گردد. بروز حادثه عوامل متعددی دارد که عوامل انسانی یکی با 5/12 درصد یکی از آنهاست که با نوجه به اهمیت بالایی که نیروی انسانی برای ما دارد، روی آن متمرکز شده ایم تا شرایط این شاخص را بهبود بخشیم.

سخنگوی صنعت برق افزود: بررسی های انجام شده نشان می دهد از سال 1398 تا 6 ماه ابتدایی سال جاری، وضعیت حوادث ناشی شده از عوامل انسانی رو به کاهش است اما عامل دیگری رو به افزایش بوده و آن هم خرابی رله هاست. به نظر می رسد در این حوزه نیازمند بومی سازی هستیم یعنی اگر دانش و تجهیز بومی داشته باشیم، از تعداد خرابی ها کاسته می شود.

مدیر عامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران در خصوص حفاظت ویژه بیان داشت: حفاظت ویژه در شبکه انتقال به بهره‌برداری نزدیک به مرزهای پایداری برای استفاده حداکثری از ظرفیت شبک و حفظ پایداری شبکه در رخدادهای نسبتا بزرگ کمک می کند. در واقع مشکل عقب ماندگی توسعه شبکه را می توان با حفاظت ویژه به طور موقت حل کرد و تعداد این موارد در ایران نسبت به سایر کشورها بیشتر است. در ایران تا کنون  از انواع طرح‌های حفاظت ویژه به جز کلیدزنی بانک‌های راکتیو و جزیره‌سازی کنترل شده، استفاده شده است.

رجبی مشهدی در ادامه این کنفرانس به معرفی تجهیز PMU(دستگاه های اندازه گیری فازوری) و اهمیت آن برای شبکه برق کشور پرداخت و گفت: PMU در شبکه برق ایران مورد استفاده قرار گرفته که شبکه 400 کیلوولت را به طور کامل رویت پذیر نموده است. سرعت نمونه برداری این تجهیز بالاتر از سامانه اسکادا است و می تواند فاز را هم اندازه گیری کند. وی افزود ویژگی مهم دیگر این تجهیز همزمانی است که می تواند قابلیت های زیادی از جمله بررسی و تحلیل حوادث گذرا را تسهیل کند. رجبی مشهدی افزود در واقع از طریق WAMS (مرکز پایش فازوری) می توانیم اطلاعات بیشتری در مقایسه با اسکادا داشته باشیم. در واقع در ایران، به سمت استفاده از این تجهیز رفتیم چون ما پدیده های دینامیکی و گذرا در بخش های مختلف شبکه داریم که نمی توانیم آنها را با سیستم اسکادا مانیتورینگ و تحلیل کنیم.

وی افزود: زمان نمونه برداری در اسکادا هر 2 ثانیه یک بار است و در سیستم  WAMS سرعت نمونه برداری بیش از 10 برابر افزایش یافته که دقت تحلیل شبکه را بیشتر می کند.

سخنگوی صنعت برق اظهار داشت: از طریق WAMS موضوع حوادث رخ داده در شبکه را می توان دقیق تر تحلیل کرد، همگامی های فرکانسی در شبکه سراسری، بررسی حوادث و تشخیص اتفاق ها را می توان سریع تر انجام داد.

ایشان بیان کرد: تا سال 2015 تعداد 1700 PMU در آمریکا نصب شده، چین که حدود 20برابر ایران ظرفیت دارد حدود 1700 PMU در شبکه انتقالش نصب کرده و در ایران نیز 93 دستگاه PMU نصب شده که با این تعداد، شبکه 400 کیلوولت ما کاملا روئیت پذیر شده است. همچنین از سیستم WAMS نصب شده در ایران برای پایش شاخص نرخ فرکانس نیز استفاده می کنیم.

رجبی مشهدی در پایان سخنان خود گفت: آموزش و ارزیابی صلاحیت حرفه ای نیروی انسانی  شاغل در بخش حفاظت به منظور کاهش حوادث ناشی از عوامل انسانی امر بسیار مهمی است که به همین منظور شرایطی را برای آموزش این افراد در مرکز آموزش تخصصی صنعت برق فراهم کرده ایم. در این مرکز سیمولاتور وجود دارد و مباحث اسکادا و بازیابی شبکه و حفاظت مورد بررسی و آموزش قرار می گیرد. لذا پذیرای نظرات و پیشنهادات اساتید گرامی در این حوزه ها هستیم.