تصور کنید لیوان آبی که به دست دارید، حاوی صدها هزار قطعه ریز پلاستیکی باشد که با چشم غیرمسلح دیده نمیشوند. این یک سناریوی علمیتخیلی نیست؛ بلکه واقعیت تلخ آبهای بطریشدهای است که روزانه مصرف میکنیم. طبق تحقیقات اخیر، تعداد ذرات پلاستیک موجود در آبهای بستهبندی شده، ۱۰ تا ۱۰۰ برابر بیشتر از تخمینهای قبلی است. اما این ذرات دقیقاً چه هستند و چگونه میتوانیم از شر آنها خلاص شویم؟
نانوپلاستیک؛ دشمنی کوچکتر و خطرناکتر از میکروپلاستیک
زمانی که صحبت از آلودگی پلاستیک میشود، ذهن ما به سمت کیسههای پلاستیکی در دریا میرود. اما بحران اصلی در سطح میکروسکوپی است. میکروپلاستیک در آب به ذراتی با اندازه کمتر از ۵ میلیمتر گفته میشود، اما چالش جدید دانشمندان «نانوپلاستیکها» هستند.
نانوپلاستیکها به قدری کوچک هستند (کمتر از ۱ میکرومتر) که میتوانند از دیواره دستگاه گوارش عبور کرده، وارد جریان خون شوند و حتی از سد خونی-مغزی بگذرند. این یعنی پلاستیکی که مینوشید، میتواند به قلب، کبد و مغز شما برسد. بر اساس مطالعه منتشر شده در Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)، در هر لیتر آب بطری شده به طور متوسط ۲۴۰,۰۰۰ ذره پلاستیکی وجود دارد که ۹۰ درصد آنها نانوپلاستیک هستند.
چرا آب بطری شده منبع اصلی آلودگی است؟
بسیاری از مردم به اشتباه تصور میکنند آب معدنی بستهبندی شده، سالمتر از آب لولهکشی است. واقعیت این است که فرآیند بستهبندی خود عامل اصلی آلودگی است. این ذرات از دو طریق وارد آب میشوند:
- فرآیند تولید و فیلتراسیون: جالب است بدانید که خود فیلترهای پلاستیکی مورد استفاده در تصفیهخانههای صنعتی برای شفافسازی آب، مقداری پلاستیک به آب اضافه میکنند.
- فرسایش بطری: هنگام باز و بسته کردن درب بطری یا فشرده شدن آن، اصطکاک باعث جدا شدن ذرات پلیاتیلن ترفتالات (PET) و ورود آنها به داخل مایع میشود. همچنین نگهداری بطری در معرض نور خورشید یا گرما، این فرآیند تجزیه را به شدت تسریع میکند.
اگر دوست داری، سری «دانستنی برقاب» رو در بله دنبال کن.
خطرات بیولوژیکی میکروپلاستیک در آب برای بدن
ورود مواد پلیمری به بدن بدون هزینه نیست. نانوپلاستیکها اغلب حامل مواد شیمیایی افزودنی مانند بیسفنول آ (BPA) و فتالاتها هستند. این مواد به عنوان “مختلکنندههای غدد درونریز” شناخته میشوند.
- اختلال هورمونی: این مواد با تقلید از هورمون استروژن، سیستم غدد را به هم ریخته و میتوانند منجر به مشکلات باروری و بلوغ زودرس شوند.
- التهاب مزمن: سیستم ایمنی بدن ذرات پلاستیک را به عنوان مهاجم خارجی شناسایی میکند که منجر به بروز التهابهای مزمن در بافتهای نرم میشود.
- انتقال سموم: پلاستیکها مانند اسفنج عمل کرده و فلزات سنگین یا باکتریهای مضر محیطی را به خود جذب میکنند و آنها را مستقیماً به داخل سلولهای بدن انتقال میدهند.
آیا آب لولهکشی جایگزین امنی است؟
مطالعات نشان دادهاند که میزان میکروپلاستیک در آب لولهکشی به مراتب کمتر از آبهای بطری شده است. با این حال، سیستمهای لولهکشی قدیمی و تصفیهخانههای شهری نیز قادر به حذف ۱۰۰ درصدی نانوپلاستیکها نیستند. بهترین راهکار برای قطع زنجیره ورود پلاستیک به بدن، استفاده از تکنولوژیهای تصفیه در نقطه مصرف (Point of Use) است.
راهکار نهایی: حذف پلاستیک با تصفیه پیشرفته
برای مقابله با این بحران، بازگشت به مخازن شیشهای و استفاده از دستگاههای تصفیه آب خانگی با تکنولوژی اسمز معکوس (RO) پیشنهاد میشود. فیلترهای ممبران با دقت ۰.۰۰۰۱ میکرون، توانایی حذف اکثر ذرات معلق و حتی نانوپلاستیکها را دارند. حذف بطریهای یکبار مصرف نه تنها به سلامت فردی کمک میکند، بلکه سالانه از ورود میلیونها تن پلاستیک به اکوسیستم جلوگیری مینماید.
نتیجهگیری و گام بعدی
آمار ۲۴۰ هزار تکه پلاستیک در هر لیتر آب، زنگ خطری برای سبک زندگی مدرن ماست. ما نمیتوانیم به طور کامل از پلاستیک در جهان امروز فرار کنیم، اما میتوانیم با تغییر منبع آب آشامیدنی خود، حجم ورود این مواد سمی به بدنمان را تا ۹۰ درصد کاهش دهیم. سلامت شما در گروی انتخابی است که برای ظرف آب خود میکنید: بطری پلاستیکی یا فیلتراسیون استاندارد؟
بیشتر بخوانید : چرا دوش ۱۰ دقیقهای، یک فاجعه مهندسی در مقیاس خرد است؟
ایتا
