ميزگرد مجازي “تامين پايدار انرژي الكتريكي در اوج بار1401” با همكاري اعضاي مجمع قدرت IEEE ،فرهنگستان علوم و دفتر تحقيقات شركت توانير از سوي دانشگاه صنعتي شريف برگزار شد.
به گزارش پايگاه خبري توانير، از جمله محورهاي اين نشست تعرفه هاي برق و يارانه انرژي ،برنامه ريزي تعميرات نيروگاهي ،تامين سوخت در اوج بار ،پيش بيني بار و ظرفيت توليد ،آثار خاموشي و مديريت بار روي صنايع و احداث 15 هزار مگاوات نيروگاه خورشيدي در بازه 10 ساله از محل صرفه جويي سوخت بود كه توصيه هايي چون اهميت مديريت تقاضا ،قطع وابستگي صنعت برق و انرژي به يارانه ،لزوم تنوع بخشي به سبد توليد برق به كمك تجديد پذيرها و واحدهاي مدرن زغال سوز،اصلاح تعرفه هاي برق و گاز در پيك تابستان و زمستان ، ناترازي اقتصاد و رشد بدهيهاي صنعت برق و غيره را از سوي صاحبنظران صنعت برق و انرژي به دنبال داشت.
قيمت يارانه اي، مادر مشكلات صنعت برق
مهندس حميد چيت چيان وزير اسبق نيرو در اين ميزگرد پيرامون تعرفه هاي برق و يارانه انرژي به ايراد مطالب پرداخت وي ابتدا بحران برق و انرژي در تابستان 1400 را مورد توجه قرارداد تابستاني كه با پيك 67 هزار و 12 مگاواتي رشد 4.9 درصدي نسبت به سال قبل را تجربه كرد و از اين ميزان 55 هزار مگاوات تامين شد و براي جبران كسري 12 هزار مگاواتي به 18 هزار مگاوات نيروگاه نياز است. اين درحالي است كه صنعت برق در بهترين شرايط ،سالانه 5 هزار مگاوات نيروگاه جديد به مدار آورده و هم اكنون در شرايط بسيار جدي قرار دارد.
وي سپس به مقايسه هزينه تمام شده برق در ايران و جهان پرداخت كه هزينه هاي سوخت ،تبديل انرژي ،انتقال و توزيع نيرو را شامل مي شود. بر اين اساس هزينه تمام شده برق در ايران حدود 7.5 سنت به ازاي هر كيلوواتساعت است كه بر مبناي 10.42 سنت هزينه سوخت مايع ،2.63 سنت سوخت گاز ،1.3 سنت تبديل انرژي ،0.6 سنت انتقال ،و 1.4 هزينه توزيع برق محاسبه شده است.
حال اين برق به چه قيمتي به فروش مي رسد؟ مهندس چيت چيان متوسط قيمت فروش برق به بخش خانگي در جهان را 13.6 سنت عنوان كرد كه بالاترين نرخ به آلمان و به قيمت هر كيلوواتساعت 37 سنت اختصاص دارد و قيمت برق ايران امسال به طور متوسط 95 تومان معادل 34صدم سنت به فروش مي رسد.
وي ميزان يارانه پرداختي به ازاي هر كيلوواتساعت برق در ايران را 7.16 سنت عنوان كرد كه 4.2 سنت مربوط به يارانه وزارت نفت و 2.96 سنت يارانه صنعت برق و در مجموع معادل 25 ميليارد دلار يارانه برق در كشور پرداخت مي شود.
مهندس چيت چيان از جمله تاثيرات سوء قيمت يارانه اي در اقتصاد ملي و بخش انرژي را شكاف رو به گسترش عدم توازن بين درآمدها و هزينه هاي بنگاه برق ، افزايش بدهي وزارت نيرو به پيمانكاران ،نيروگاهها و بانكهاي ارايه دهنده وام عنوان كرد كه تعطيلي بسياري از صنايع و شركتهاي فعال صنعت برق، خودداري بخش خصوصي از سرمايه گذاري در بخش برق و خودداري بانكها و موسسات تامين مالي از پرداخت تسهيلات به بخش انرژي را درپي داشته و امكان سرمايه گذاري براي توسعه ظرفيتهاي جديد از صنعت برق سلب شده است.
وي اظهار داشت: در حاليكه سالانه بايد 5 هزار مگاوات نيروگاه به مدار بيايد، در طول 5 سال گذشته حتي يك نيروگاه جديد شروع به احداث نشده و امكان تعمير و نگهداري مناسب تاسيسات صنعت برق محدود شده است.
مهندس چيت چيان نتيجه گيري كرد: قيمتهاي يارانه اي برق و انرژي علت العلل و مادر تمامي مشكلات صنعت برق است و بدون حل مشكل يارانه و تعرفه هاي برق نه تنها مشكل حل نمي شود ،بلكه مشكلات صنعت برق و خاموشي ها رو به تزايد خواهد بود و از طرفي منطقي شدن قيمت برق به معناي حل شدن همه مسايل اين صنعت نيست.
سير نزولي قدرت عملي نيروگاهها طي 3 سال اخير
دكتر محمودرضا حقي فام استاد دانشگاه تربيت مدرس با موضوع پيش بيني بار و ظرفيت توليد در دسترس، ديگر سخنران اين وبينار بود كه به نتايج مطالعات آماري در بخش توليد صنعت برق نسبت به سال پايه 97 تا 1400 پرداخت كه نشان مي دهد ظرفيت توليد برق طي اين سالها با 3.3 درصد رشد از 80 هزار به 88 هزار مگاوات رسيد و قدرت عملي نيروگاههاي حرارتي به رغم رشد قدرت منصوبه ،طي 3 سال گذشته رو به كاهش گذاشته است.
وي ظرفيت واحدهاي حرارتي با توجه به اختصاص 13 هزار مگاوات به واحدهاي آبي و اتمي ،حدود 74 هزار مگاوات عنوان و نسبت قدرت عملي به منصوبه واحدهاي حرارتي را كمتر از نرمهاي مورد انتظار دانست كه به نظر مي رسد تحليل شركت برق حرارتي در خصوص چرايي اين مشكل حايز اهميت است.
دكتر حقي فام رشد نياز مصرف اصلاح شده طي دو سال متوالي 98 و 99 را مطابق نظر مسوولان وزارت نيرو حدود يك درصد عنوان كرد كه در سال 1400 با رشد بسيار شديد به 15.05 درصد رسيد.
وي تاكيد كرد رشد قدرت تامين شده در پيك در حال كاهش است و مقداري از اين كاهش به منابع آبي مربوط مي شود همچنين توليد همزمان واحدهاي حرارتي از 5 درصد به 1.9 درصد و اين شاخص در واحدهاي برق آبي و بادي از 9500 مگاوات به 5 هزار مگاوات كاهش يافته و از حدود 13 هزارمگاوات نيروگاه آبي در پيك امسال در حد 5 هزار مگاوات توانستيم بهره برداري كنيم.
وي با تحليل داده هاي مربوط به نياز مصرف برق كشور رشد نياز مصرف را در سال جاري نامتعارف عنوان كرد به گونه اي كه رشد مصرف در فروردين امسال 20 درصد و در ارديبهشت 15 درصد بود.
دكتر حقي فام از خطاي قابل توجه در پيش بيني نياز مصرف روزانه از سوي شركت مديريت شبكه خبر داد كه با بررسي و مقايسه اطلاعات واقعي متوسط اوج نياز مصرف ماهانه و اطلاعات پيش بيني شده احراز شده و نشان مي دهد به رغم نزديك بودن پيش بيني ها در سالهاي گذشته، امسال نياز پيش بيني شده روزانه 62 هزار مگاوات اعلام و آنچه محقق شد 5 هزار مگاوات بيشتر بود و اين اختلاف در مواردي تا 5500 مگاوات هم رسيد كه بايد مشخص شود آيا در ثبت نياز مصرف نسبت به سالهاي قبل اتفاقي افتاده يا نرم افزار پيش بيني غلط انجام مي دهد.
وي تدابير كوتاه مدت براي برون رفت صنعت برق از چالش محدوديت توليد را اقداماتي چون استفاده از ابزارهاي قيمتي ،ابزارهاي كنترل بار به ويژه استفاده از اينترنت اشياء ،مولدهاي خودتامين ،قراردادهاي مديريت مصرف ،افزايش توان نيروگاهها ،فعال سازي ديپلماسي انرژي براي تامين سوخت زمستان ،استفاده از ميعانات گازي در نيروگاهها ،كاهش تلفات و افزايش حد پايداري و مديريت پذيري شبكه به عنوان يك امر ضروري ،عنوان كرد.
وي با اشاره به كارساز نبودن قراردادهاي احداث نيروگاه در كوتاه مدت ،تكميل همزمان طرحهاي نيمه تمام و حركت به سمت تكميل بخش بخار نيروگاههاي گازي در ميان مدت را ضروري دانست و در درازمدت ايجاد تنوع در سبد توليد برق ،حركت به سمت تجديد پذيرها با انتقال فن آوري به كشور و هدايت منابع براي ايجاد مزارع بزرگ بادي و خورشيدي در قالب قراردادهاي انتقال فن آوري را كارساز خواند.
حقي فام درعين حال كاهش پله اي وابستگي صنعت برق و انرژي به يارانه و استفاده از منابع حاصله براي حمايت از مشتركان حمايتي و نيز طرحهاي افزايش بازدهي را از اهميت كليدي برخوردار دانست و با اشاره به اينكه شروع اين حركت بايد از صنايع انرژي بر از جمله نيروگاهها آغاز شود،شروع از بخش خانگي را يك اشتباه توصيف كرد.
ضرورت بازدارندگي در مصرف بي رويه برق و گاز
مهندس هوشنگ فلاحتيان معاون برنامه ريزي وزارت نفت پيرامون موضوع تامين سوخت در اوج بار به تبيين عملكرد توليد برق و مصرف سوخت نيروگاهها در سالهاي 90 تا 99 پرداخت.
وي اتكاي بيش از حد به گاز طبيعي را موجب چالش جدي كشور در سالهاي پيش رو دانست و افزود: با احتساب اينكه بخش برق 11 درصد انرژي و ساير بخشها 55 درصد انرژي را مصرف مي كنند، حدود 65 درصد نياز انرژي كشورمان به سوخت گاز وابسته شده حال آنكه كشوري مثل روسيه با ظرفيت بيشتر، تنها 26 درصد به گاز وابسته است و نشان مي دهد سبد توليد برق كشور نسبت به ساير كشورها تنوع كمتري دارد.
وي متوسط مصرف گاز نيروگاهها در دنيا را 23 درصد و در كشورمان در سال 99 حدود 83 درصد عنوان كرد كه يك چالش اساسي در سالهاي پيش رو محسوب مي شود.
مهندس فلاحتيان گفت: آنچه پتانسيل توليد گاز در كشور داشتيم همه به صحنه آمده و در برخي مواقع بيش از يك ميليارد متر مكعب ركورد داشتيم و ركورد توليد گاز شيرين يا گاز طبيعي 850 ميليون متر مكعب است و براي افزايش 20 درصدي توليد بايد 50 ميليارد دلار سرمايه گذاري كنيم كه كار ساده اي نيست و اگر راندمان نيروگاهها را افزايش ندهيم و در صنعت برق سرمايه گذاري نكنيم طي 6 تا 7 سال آينده سالانه بايد 8.9 ميليارد دلار گازوييل وارد كنيم.
وي نياز مصرف در حوزه پتروشيمي ،فولاد ،برق و غيره را موجب وارد آمدن بار اضافه به شبكه گاز كشور در سالهاي آتي عنوان كرد كه مستلزم ايجاد ظرفيت جديد پالايشگاهي يا واردات است و مطالعات نشان مي دهد چاره اي جز حركت به سمت تشويق و بازدارندگي در مشتركان گاز و برق نداريم.
وي تاكيد كرد: بايد ضرورت اجراي طرح پويش 2 درجه كاهش دما را با جديت به مردم تفهيم كنيم ،تعرفه هاي بازدارنده بايد در بخش برق و گاز اعمال شود و حتما بايد اين تعرفه ها به ويژه در تابستان و زمستان اصلاح شود.
فلاحتيان فك پلمپ از تاسيسات نفت كوره نيروگاههاي بخار حداقل در زمستان ،موكول كردن تعميرات دوره اي نيروگاهها به اواخر اسفند ،تقويت شبكه گاز شمال و شمال شرق و محدود شدن صادرات گاز در زمستان ،مديريت خوراك پتروشيمي ها و سوخت صنايع عمده ،حمايت از وزارت نيرو در ارتقاي نيروگاههاي فرسوده و تكميل بخش بخار واحدهاي گازي را از جمله راهكارها عنوان و تاكيد كرد همه اين اقدامات را هم انجام بدهيم اگر سبد توليد برق متنوع نشود قطعا با چالشهاي جدي مواجه خواهيم بود و گريزي نيست توسعه تجديد پذيرها بايد بيش از پيش مورد توجه قرار بگيرد و سالي 15 هزارمگاوات تجديد پذير و استفاده از سوخت زغال سنگ به روش مدرن بايد مورد توجه قرار بگيرد.
احداث 15 هزارمگاوات نيروگاه خورشيدي طي 10 سال
دكتر مجيد فرمد مشاور مديرعامل توانير پيرامون موضوع توسعه نيروگاههاي خورشيدي ابتدا به ناترازي شديد درآمدها و هزينه هاي برق اشاره كرد و از افزايش مجموع بدهي هاي صنعت برق به 84 هزار ميليارد تومان و مطالبه 78 هزار ميليارد توماني از دولت خبر داد كه هزينه هاي اين صنعت را به حدود 70 هزار ميليارد تومان نزديك كرده و اين ناترازي با حدود 13 هزار مگاوات كمبود در پيك 1400 خود را نشان داد و اگر روند احداث نيروگاهها به شكل فعلي باشد و تقاضاي برق مديريت نشود ،اين ارقام افزايش مي يابد.
دكتر فرمد بخشي از برنامه هاي بلند پروازانه صنعت برق براي رفع چالشها را افزايش 35000 مگاوات نيروگاه جديد ،احداث 10هزار مگاوات نيروگاه تجديد پذير عمدتا خورشيدي ،كاهش 10هزارمگاواتي مصرف برق با بهينه سازي مصرف و افزايش قابليت اطمينان شبكه با احداث 98 هزار كيلومتر مدار برق قدرت برشمرد.
وي روند جهاني ظرفيت نيروگاههاي خورشيدي در جهان تا سال 2020 ميلادي را 760 هزار مگاوات اعلام كرد كه اين ظرفيت در سال 2020 حدود 139 هزار مگاوات معادل 20 برابر افزايش يافته و بازدهي پنلها از 14 درصد به حدود 27 درصد رسيده است.
دكتر فرمد ظرفيت توليد هر پنل يك كيلوواتي برق خورشيدي در كشور را سالانه حدود 1800 كيلوواتساعت ذكر كرد و از امكان احداث 15 هزار مگاوات نيروگاه خورشيدي طي 10 سال از محل سوخت صرفه جويي شده خبر داد كه 162 ميليارد متر مكعب در مصرف سوخت گاز طبيعي صرفه جويي حاصل مي كند و به فرض سرمايه گذاري 500 دلاري به ازاي احداث هر كيلووات نيروگاه خورشيدي ، تامين هزينه سرمايه گذاري طي 5 سال و نيم از محل صرفه جويي سوخت به قيمت 17 سنت به ازاي هر متر مكعب گاز ،قابل انجام است.
وي سرمايه گذاري مورد نياز براي ايجاد زنجيره يكپارچه توليد پنل خورشيدي سيليكوني در كشور را بين 500 تا 800 ميليون دلار عنوان كرد.
اتمام تعميرات نيروگاهي تا 15 خرداد
دكتر مصطفي رجبي مشهدي مديرعامل شركت مديريت شبكه برق ايران در اين وبينار پيرامون موضوعات برنامه ريزي تعميرات نيروگاهي و آثار خاموشي و مديريت بار روي صنايع به ايراد مطالب پرداخت.
وي ابتدا به تبيين دو چالش اساسي صنعت برق شامل انرژي اوليه و سرمايه گذاري و توسعه و عوامل دخيل در محدوديتهاي صنعت برق در پيك امسال پرداخت.
دكتر رجبي مشهدي برنامه ريزي تعميرات نيروگاهي را به طور معمول از 15 شهريور تا 15 خرداد عنوان و از تامين منابع نقدي و برنامه ريزي براي اتمام برنامه تعميرات نيروگاهها تا 15 خرداد آينده خبر داد كه به دقت مورد پيگيري قرار مي گيرد.
وي در خصوص آثار خاموشي و مديريت بار روي صنايع به تجربه چين و خاموشيهاي پراكنده اين كشور از حدود 4 ماه قبل اشاره كرد كه به خاموشي گردشي بخش خانگي كشيده شد و اين تجربه براي برخي از مناطق روستايي در هند نيز اتفاق افتاده و وقوع آن براي يك ماه آينده در اروپا ،پيش بيني شده است.
دكتر رجبي مشهدي با اشاره به 2 هزار مگاوات محدوديت بخش فولاد و سيمان كه بر اساس مصوبه دولت از 15 تير اجرا شد،اجراي اين محدوديتها در ساير كشورها را اجباري عنوان كرد به طوريكه در چين صنايع انرژي بر 5 روز از مدار خارج و 2 روز اجازه فعاليت دارند.
خاتمه اين ميزگرد كه دور اول مجموعه نشستهاي دانشگاه صنعتي شريف پيرامون تامين پايدار انرژي الكتريكي در اوج بار 1401 محسوب مشود با پاسخگويي به سوالات حاضران همراه بود.
ایتا
